أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

475

قانون ( فارسى )

اگر نيروى بيمار بر اثر تب يا بسبب خلطهاى بد ديگر كاهش يافته است و از رگ زدن ناگزير است - همانطور كه سابقا گفتيم - رگ زدن را بايد در چندين مرحله انجام داد . رگ زدن تنگ بيشتر نيرو را نگهدار است ولى امكان دارد كه مادهء لطيف و روشن را بيرون دهد و ماده غليظ و تيره را باقى گذارد . رگ زدن فراخ به بروز غش نزديك ، در تصفيه موثرتر و در جوش خوردن و خوب شدن بطئىتر است و جهت تقويت بيمار ( استظهار ) و براى فربهان مناسبتر است . در زمستان رگ را بايد فراخ زد تا خون منعقد نشود . در تابستان - چنانچه نيازى به فصد باشد - رگ زدن تنگ بهتر است . كسى را كه رگ مىزنند بهتر است پشت به زمين باشد تا هم نيرو را حفظ كند و هم از غش كردن دور باشد . در موارد تب‌هاى پرالتهاب ( عفونى ) بايد از رگ زدن اجتناب كرد . در تب‌هائى كه شديد نيستند ، در سرآغاز تب و در روزهاى نوبهء تب بايد از رگ زدن دورى كرد . در تب‌هائى كه با ترنجيدگى همراهند بايد رگ زدن را كاهش داد ، زيرا ترنجيدگى موجب بيخوابى و عرق كردن زياد و ناتوانى است . ليكن اگر نيازى برگ زدن احساس مىشود بايد رگ زد و خون را براى چندين بار رگزنى ديگر باقى گذاشت . اگر بيمار تب داشته باشد و تب ناشى از عفونت نباشد بايد او را رگ بزنند و نبايد زياد خون بگيرند تا چنان مقدارى از خون باقى بماند كه تب را تحليل ببرد . اگر تب همراه عفونت است ولى التهاب شديد همراه ندارد به قانون دهگانهء ما مراجعه كن و بعدا شيشه ادرار را مورد مشاهده قرار ده : اگر ادرار غليظ است و رنگش بسرخى مىزند و چنانچه نبض بيمار درشت است و سيمايش باد كرده به نظر مىآيد و اگر حركت تب و گرمى سرعت ندارد ، معده‌اش را از طعام تهى گردان و آنگاه رگ بزن . اگر ادرار رقيق يا آتشى است و يا سيماى بيمار از آغاز بيمارى رنگ باخته و پژمرده است نبايد رگ بزنى . اگر تب بيمار دائمى نيست و در بين حالات تب فاصله‌اى موجود است رگ بزن . اگر تب‌لرز بسيار شديد است مبادا رگ بزنى . هروقت كه رگ مىزنى ، خونى را كه بيرون مىآيد معاينه كن . چنانچه خون رقيق باشد و به سپيدى بزند كار را فورا متوقف گردان و از آن پرهيز كن ، زيرا در اين حالت اگر فصد كنى شايد بيمار را دو حالت نامطلوب يعنى هيجان و شورش خلطهاى صفراوى و برانگيختگى خلطهاى سرد ، دست دهد . اگر لازم باشد كه در حالت تب فصد كنى و اين كار را چند بار تكرار كنى ، اين كار را انجام ده و باكى نداشته باش و گوش به حرف كسانى نده كه مىگويند . « نبايد بيشتر از چهار بار رگ زد » .